|
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، سال گذشته مذاکرات خط لوله صلح یک تحول تاثیر گذار به خود دید و رییس تیم مذاکره کننده ایران از سوی وزیر نفت تغییر کرد. برخی معتقدند از زمان انتخاب تیم جدید روند مذاكرات شتاب بیشتری به خود گرفته است؛ گفت وگو اختصاصی ایسنا با محمد هادی نژادحسینیان - معاون سابق بین الملل وزرات نفت - كه باتوجه به سابقه چندین ساله هدایت تیم مذاكرهایران در این پروژه، اكنون به عنوان كارشناسی مطلع در این زمینه شناخته میشود در آستانه دور جدید مذاکرات از همین جا آغاز شد: " عامل این شتاب ارائه تخفیف 32 درصدی در قیمت گاز صادراتی ایران به هند و پاكستان است و معتقدم اگر تخفیف بیشتری می دادند شتاب مذاكرات بیش از این هم می شد." ... ششمین نشست سه جانبه خط لوله صلح قرار است چندی دیگر با حضور نمایندگان سه کشور ایران ، پاکستان و هند برای رسیدن به توافق نهایی در تهران تشكیل شود. این در حالی است که با وجود تاكید ایران بر ضرورت نهایی كردن قرارداد صادرات گاز، هنوز دو دولت خریدار بر سر هزینه ترانزیت گاز به توافق نرسیدهاند. به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، سال گذشته مذاکرات خط لوله صلح یک تحول تاثیر گذار به خود دید و رییس تیم مذاکره کننده ایران از سوی وزیر نفت تغییر کرد. برخی معتقدند از زمان انتخاب تیم جدید روند مذاكرات شتاب بیشتری به خود گرفته است؛ گفت وگو اختصاصی ایسنا با محمد هادی نژادحسینیان - معاون سابق بین الملل وزرات نفت - كه باتوجه به سابقه چندین ساله هدایت تیم مذاكرهایران در این پروژه، اكنون به عنوان كارشناسی مطلع در این زمینه شناخته میشود در آستانه دور جدید مذاکرات از همین جا آغاز شد: " عامل این شتاب ارائه تخفیف 32 درصدی در قیمت گاز صادراتی ایران به هند و پاكستان است و معتقدم اگر تخفیف بیشتری می دادند شتاب مذاكرات بیش از این هم می شد." این قرارداد افتخارآمیز نیست! نژادحسینیان در این گفتوگو با وجود انتقادهایی كه به توافقات انجام شده در مورد فرمول قیمت گاز مطرح كرد، ازعلاقهاش به اجرای این پروژه نیز سخن گفت: " معتقدم این پروژه در صورتی که با حفظ منافع ملی ایران اجرا شود به توسعه آسیا وبه ثبات، صلح و امنیت در منطقه کمک می كند. نباید در انجام این پروژه هزینه های خود را با دادن امتیازهای بی حساب آن قدر بالا ببریم که هزینه از فایده برایمان بیشتر شود. با توجه به بالا رفتن شدید قیمت نفت و گاز در سالهای اخیر، بهنظر نمیرسد که امضای این قرارداد دستاوردی افتخار آمیز باشد، قراردادی که کشور را برای 25 سال متعهد به فروش گاز با فرمول قیمتی ارزان میكند. یعنی 32 درصد ارزانتر از قیمت فروش به ترکیه که قرارداد آن حدود 20 سال پیش امضا شده است." شرایط بازار گاز متفاوت شده است در حالی كه برخی كارشناسان تاکید دارند که مکانیزم تعیین قیمت گاز بر خلاف قیمت نفت منطقهای است و نمی توان قیمت گاز در یک منطقه نظیر ترکیه را با قیمت گاز در منطقهای دیگر نظیر شبه قاره قیاس کرد، نژاد حسینیان این نظر را رد می كند و می گوید: "این حرف مربوط به پنج سال پیش بود كه بازار گاز بازار خریدار بود. یعنی فروشنده ها دنبال خریدار می گشتند و خریدار میگفت اگر می خواهی من از تو گاز بخرم باید باقیمتی به من بفروشی كه در بازار من خریدار دارد، یعنی بتوانی با قیمت سایر حامل های انرژی در بازار من رقابت كنی؛ بنابراین گفته می شد كه قیمت گاز در هر منطقه متفاوت است؛ ولی چند سالی است كه بازار گاز، بازار فروشنده شده است. تقاضا در بازار گاز بیشتر از عرضه آن است و بههمیندلیل فروشندگان به كسانی می فروشند كه پول بیشتری می پردازند. در مورد ما مسئله كاملا روشن است. ما میتوانیم گازمان را هم به بازار اروپا و آمریكا صادر كنیم و هم به بازار آسیا. قیمت بازار جنوب اروپا تقریبا برابر قیمت فروش گاز ما به تركیه است و در آنجا خریدارهای زیادی هستند. برای قیمت بازار آسیا هم چون خط لوله رقیبی مطرح نیست، لذا باید قیمت قراردادهای اخیرLNG را در منطقه ملاك قراردهیم كه در حدود 11 دلار هم معامله شده است. در حالیكه قیمت LNG براساس قیمت گازی كه توافق شده كمتر از 6.5 دلار است. خط لوله تركمنستان ـ افغانستان ـ پاكستان ـ هند نه از نظر اجرایی عملی است، نه هزینهاش قابل مقایسه با هزینه پروژه ایران. ضمن این كه باید به این نكته توجه داشت كه ارتقا و تحكیم روابط ما با تركیه مهمتراست یا با هند و پاكستان؟ یادمان باشد كه تركیه واسط بین ما، ناتو و اروپاست." تخفیف 32 درصدی صورت گرفته است مقامات جدید مذاكرهكننده خط لوله صلح تاكید دارند كه تخفیف 32 درصدی به قیمت گاز خط لوله صلح صورت نگرفته است، زیرا پیش از آن قیمتی نداشته ایم كه حال با مقایسه با آن میزان تخفیف نتیجهگیری شود؛ ولی رییس سابق هیات مذاكرهكننده در خط لوله صلح تصریح کرد: " از ابتدا به هند و پاكستان تاكید شده بود كه كمترین قیمت برای گاز صادراتی ایران، قیمت گازصادراتی به تركیه است؛ در این زمینه چهار فرمول، بر اساس استانداردهای مرسوم در قراردادهای بین المللی فروش گاز، مطرح شد كه اگرچه پارامترها و ضرایب متفاوت داشتند ولی در تمامی آنها عددی كه در نهایت به دست میآمد، در محدوده قیمت گاز صادراتی به تركیه بود." وی ادامه داد : " برای نمونه در یك فرمول قیمت نفت برنت مبنای محاسبات بود و در فرمول دیگر قیمت LNG ولی قیمت حاصل از هر دو فرمول ، حدود قیمت ترکیه می شد. در حالی كه براساس فرمولی که اخیرا هیات مذاکره کننده جدید توافق كرده قیمت گاز صادراتی حدود 32 درصد كمتر از قیمت قرارداد تركیه است!" به گفته رییس سابق هیات مذاكرهكننده خط لوله صلح، بهدلیل پافشاری هیات قبلی بر فروش گاز به قیمت قرارداد تركیه، مقامات بلندپایه هند و پاكستان شكایت وی را نزد مقامات اجرایی كشور برده و او را به نداشتن انعطاف لازم متهم کردهاند و مقامات کشورمان به آنها اطمینان دادند كه اگر ظرف مدت چهار ماه تیم فعلی به تفاهم نرسید، مقامات سیاسی سه كشور بر سر قیمت تفاهم خواهند كرد. مقامات هند و پاكستان به این ترتیب از اراده مقامات اجرایی ایران برای تعجیل در به نتیجه رسیدن این قرارداد بزرگ مطمئن شدند؛ قراردادی كه دو دولت قبلی موفق به انجام آن نشده بودند و این امر باعث شد كه هندیها و پاکستانی ها در برابر تیم ایران هیچ گونه انعطافی در خصوص قیمت نشان ندهند و تمام توان خود را برای گرفتن حداقل قیمت و یا در نهایت حل موضوع در نشست مقامات سیاسی بهكار گیرند. نگاهی به فرمول جدید قیمت گاز نژادحسینیان به آخرین فرمول ارائه شده تیم قبلی در مرداد سال گذشته اشاره کرد و در تشریح آن گفت: " آن فرمول عبارت بود از 1.2 دلار بهعلاوه 10 درصد قیمت نفت برنت كه معادل قیمت گازبه دلاربرای یک میلیون بی.تی.یو خواهد بود؛ براساس آن، زمانی که قیمت نفت برنت 60 دلار باشد، قیمت گاز حدود 7.2 دلار برای هر میلیون BTU محاسبه میشود." وی با انتقاد از فرمول جدیدی که مورد توافق سه کشور قرار گرفته است، تصریح كرد: " براساس فرمول ارائه شده از سوی مشاور که بهنظر میرسد صرفا به دلیل شتاب در کار، فورا مورد قبول تیم جدید مذاکره کننده قرار گرفت، قیمت گاز به دلار برای هرمیلیون بی تی یو معادل6.3 درصد قیمت نفت خام ژاپن (JCC) به علاوه 1.15 دلار خواهد بود که براساس این فرمول، قیمت گاز برای نفت 60 دلاری معادل4.93 دلار می شود که 32 درصد کمتر از قیمت گاز صادراتی به ترکیه است." چرا نظر مشاور غلط است؟ منتقدان نظریات نژادحسینیان معتقدند که مشاوری که طرح کلی فرمول قیمت گذاری خط لوله صلح بر گزارش آن استوار است، در زمان تیم مذاكرهكننده او انتخاب شده است. معاون سابق امور بینالملل وزارت نفت در این باره توضیح میدهد: " قرار شد كه نظر مشاور هیچ تعهدی برای هیچ یك از سه كشور ایجاد نكند. پیشنهاد گرفتن مشاور و بررسی قیمت گاز براساس قیمت LNG ژاپن از سوی هندیها مطرح شد و ما دلیلی برای رد آن نداشتیم، ولی درآنجا هم موضع ما مانند همیشه این بود كه قیمت گاز ایران رقمی است كه در حال حاضر برایش مشتری داریم و میفروشیم و آن قیمت گاز صادراتی به ترکیه است. ضمنا پذیرفته شد كه نظر مشاور هیچ تعهدی برای هیچ یك از سه كشور ایجاد نكند." نژاد حسینیان ادامه داد:" مشاور اگر فرمول قیمت را درست حساب کرده بود، قیمت گاز برای هند و پاکستان شاید از قیمت ترکیه هم بیشتر میشد؛ بهاین صورتكه مشاور برای تعیین فرمول قیمت، متوسط قیمت حدود 12 قرارداد ژاپن را ملاك قرار داده است. یعنی فرمول قیمتگذاری خط لوله صلح بر پایه قیمت قراردادهای خرید LNG ژاپن در10 تا 15 سال گذشته بوده است!" وی معتقد است چون گاز ایران در سه سال آینده به هند و پاكستان فروخته خواهد شد، باید فرمول مشاور براساس قراردادهای خرید LNG ژاپن در یکی دوسال گذشته که به مراتب از قراردادهای قبلی بالاتر هستند، تعیین می شد تا قیمتها واقعیتر شوند: " در این صورت قیمت گاز ایران بسیار بیشتر از مقدار كنونی میشد. اما متاسفانه به نظر میرسد این مساله در مذاكرات مورد توجه واقع نشده ، زیرا در این صورت میتوانستیم هند و پاكستان را تفهیم و تغییراتی در فرمول ارائه شده مشاور ایجاد كنیم." یارانه انرژی هند و پاکستان را ما نباید بدهیم نژادحسینیان این نظر را که قیمت گاز برای هربازار براساس شرایط آن بازار تعیین می شود و درنتیجه قیمت گاز برای هند و پاکستان باید کمتر از قیمت ترکیه باشد تا در آنجا فروش برود، رد کرد و گفت: " این موضوع در رابطه با شرایط ایران صدق نمی کند، زیرا ما مجبورنیستیم که گازمان را به هند و پاکستان بفروشیم. موقعیت جغرافیایی ایران طوری است که می تواند نفت و گازش را هم به شرق بفروشد و هم به غرب. وقتی ما مشتری بیش از ظرفیتمان در غرب با قیمت عادلانه و بهتر داریم ، ضرورت ندارد که گازمان را با یارانه به شرق بدهیم ." وی در توجیه نظر خود می گوید : " اگر هند و پاکستان توان پرداخت قیمتهای عادلانه بین المللی را برای سوختشان ندارند چرا بنزین و گازوئیل را با قیمت یارانهای نمی فروشند؟ حتی از آنها مالیات هم می گیرند و تازه اگر به هر دلیل باید گاز را با یارانه به مصرف کنندگانشان بفروشند چرا این یارانه را ما باید بپردازیم؟ ما که مجبورنیستیم گازمان را به آنها بفروشیم." مخالفت هندیها و پاكستانیها نژادحسینیان قبول دارد كه در مناطقی قیمت گاز نوسان دارد، اما توضیحمیدهد: " این مطلب كه قیمت گاز در مناطق مختلف فرق دارد درباره مناطقی درست است كه تعداد زیادی تولید و عرضهكننده انرژی در بازاری آزاد مانند بازار آمریكا با هم رقابت می كنند. ایجاد فضای رقابتی موجب میشود ارائه سرویسهای خدماتی با قیمتهای مختلف انجام شود كه به همین دلیل قیمتها ثابت نیست و همیشه نوسان دارد. همچنین زمانی كه بین مبدا و محل خرید گاز فاصله وجود دارد، بسته به فاصله جغرافیایی قیمت گاز متفاوت است ." وی اعتقاد دارد که طرح این بحث در ارتباط با قراردادهای صادرات گاز ایران جایگاهی ندارد، زیرا در خط لوله صلح گاز با قیمت معینی به دو دولت خارجی فروخته میشود. در این راستا ما از ابتدای مذاكرات به هند و پاكستان پیشنهاد كردیم كه ایران حاضراست در این دو كشور سرمایهگذاری كند و گاز را به مصرفكننده نهایی بفروشد. در چنین شرایطی ممكن است قیمت گاز در ماههای گرم ارزان شود، ولی در سه ماه زمستان گرانتر خواهد بود. هندیها و پاكستانیها هیچگاه با این طرح موافقت نكردند. آنها شرط كردهاند كه ایران گاز را در مرز پاكستان تحویلشان دهد تا شرکتهای دولتی خودشان گاز را توزیع كنند. بازار گاز بازار فروشنده است نژادحسینیان بازار كنونی گاز جهان را بازار فروشنده دانست و گفت: "در گذشته خریدار فرمول قیمت را تعیین میكرد، زیرا عرضه گاز در بازار بیشتر از تقاضا بود و فروشنده باید میتوانست با قیمت سوختهای جایگزین گاز مانند نفت كوره یا ذغال سنگ رقابت كند كه معمولا با یارانه در اختیار نیروگاهها و صنایع قرار میگرفت، اما اكنون میزان تقاضای گاز بیشتر از عرضه است و با توجه به تعدد مشتریها دیگر منطقی نیست گازی را كه میتوان به قیمت عادلانه بین المللی فروخت، به دلیل این كه خریدار میخواهد انرژی را با یارانه تحویل مردمش بدهد، ارزانتر فروخت. " معاون سابق بین الملل وزارت نفت به تمایل ترکیه برای ترانزیت گاز ایران اشاره کرد و گفت: " در شرایطی كه تركیه آماده است گاز ایران را خریداری كرده و به اروپا صادر كند چه لزومی دارد با كاهش 32 درصدی نرخ گاز، آن را به پاكستان و هند صادر كنیم؟ لذا این موضوع كه قیمت گاز در دنیا بستگی به شرایط منطقه دارد مربوط به پنج سال پیش است." او با اشاره به تحولات آتی بازار انرژی در هند و پاکستان تصریح كرد: " هند و پاكستان از طرف بانك جهانی تحت فشار هستند كه یارانه را از روی قیمت سوخت خود بردارند. با توجه به سیاستهای گذشته این دو كشور نسبت به بانک جهانی و صندوق بین المللی پول ، به نظر می رسد این سیاست هم به زودی محقق شود. در این صورت سود حاصل از ارزان فروشی گاز صادراتی فقط به چند شركت بزرگ هندی و پاكستانی میرسد و حتی مردم این كشورها نیزاز آن منتفع نخواهند شد." تضمین امنیت انرژی هند و پاکستان رییس سابق هیات مذاكرهكننده خط لوله صلح با تاكید بر این كه تضمین امنیت انرژی از چالشهای عمده هند و پاكستان است، موافقت ایران با وصل شدن دو كشور هند و پاكستان به منبع گازی پارس جنوبی را یک امتیاز بزرگ استراتژیک برای آن دو کشور دانست و افزود: " همین موضوع بزرگترین دستاورد برای آنهاست و هیچ نیازی به دادن تخفیف در قیمت گاز نیست. آنها هم انتظاری این چنین از ما نداشتند تا اینکه از رفتار مسئولین ما متوجه اشتیاق برای امضای هرچه سریعتر این قرارداد شدند." وی افزود: "در روند مذاکرات در باره یک قرارداد درست نیست طوری رفتار كنیم كه گویی حاضریم به هر قیمتی جنس خود را بفروشیم، زیرا طبیعی است كه خریدار سعی كند بیشترین امتیاز را از فروشنده بگیرد. اگرچه تسریع در امضای قرارداد مطلوب است، ولی از آن مهمتر پاسخ دادن به این سئوالات است که آیا این قرارداد منافع ملی ایران را به بهترین وجه تامین می كند؟ آیا درست است که سه دلار تخفیف بدهیم و با لفاظی سعی کنیم اسمش را تخفیف نگذاریم؟!" نباید هزینه بهبود رابطه هند و پاکستان را بپردازیم معاون سابق بین الملل وزارت نفت همكاریهای سیاسی را دلیلی منطقی برای كاهش نرخ گاز صادراتی به هند و پاكستان ندانست و با با بیان این كه مسوولان با محرمانه دانستن اطلاعات قیمت از پاسخگویی به این ابهامات شانه خالی میكنند، تصریح كرد: " برای همكاریهای بلندمدت سیاسی دلیلی ندارد از منافع خودمان بگذریم. دلیلی ندارد برای بهبود روابط دو كشور هند و پاكستان با یكدیگر، ایران هزینه كند. من كاملا موافق ساخت این خط لوله هستم زیرا به نفع صلح و امنیت منطقه است ولی به شدت مخالفم که از حق مردم خود بگذریم و به آنها تخفیف بدهیم." با این عملکرد باید منتظر ادعای ترکها باشیم وی در جواب به این سوال كه با كاهش قیمت گاز در خط لوله صلح، چه جوابی به درخواست احتمالی تركیه مبنی بر كاهش قیمت گاز صادراتی به آن كشور داریم؟ تاكید كرد: " از نظر سیاسی نقش تركیه به عنوان کشور واسط بین ایران و اروپا و ناتو بسیار حساستر از نقش هند و پاكستان است و سیاستهای تركیه نسبت به ایران در بخشهای مختلف بسیار با اهمیت است. از سوی دیگر روابط هند و پاكستان با یكدیگر مناسب نیست، ولی ایران با هر دو دولت روابط مناسبی دارد. بنابراین باید دلیل قانعكنندهای برای دیگر همسایه خود درخصوص كاهش قیمت صادراتی گاز در خط لوله صلح داشته باشیم؛ چرا كه این توافق میتواند قرارداد صادرات گاز به تركیه را تحت شعاع قرار دهد." پشت پرده مخالفت آمریکا با قرارداد خط لوله صلح رئیس سابق تیم مذاکره کننده ایران در خط لوله صلح درباره نحوه برخورد آمریكا با این پروژه تصریح كرد: " به نظر میرسد تمام تلاش آمریکا در مخالفت با این پروژه ، در جهت تامین هرچه بیشتر منافع هند و پاکستان و به حداقل رساندن منافع جمهوری اسلامی ایران در این قرارداد است. آمریكاییها چندین بار اذعان كردهاند كه با وجود مخالفت با فروش نفت و گاز ایران، مطمئن هستند که برای هند و پاكستان جایگزینی بهتر وجود ندارد. با این حال باوجود ماهیت روشن هردو دولت هند و پاكستان و مواضع آنها درهمکاری با آمریکا در صحنه بینالمللی، آمریكاییها به هر بهانهای مجددا مخالفت خود را با اجرای این پروژه اعلام می کنند تا بهانه دیگری شود برای کسب امتیازات بیشتر توسط هند و پاکستان از جمهوری اسلامی ایران. " نماینده سابق ایران در سازمان ملل متحد پرده از وجه دیگر مخالفت آمریکا با خط لوله صلح برداشت: " از طرفی مخالفت آمریکا با این قرارداد کمک می کند تا کسانی که با اعطای تخفیف در قیمت گاز مخالفند و اصرار دارند با قیمت توافق شده فعلی قرارداد به امضا نرسد، همصدا با آمریکا معرفی شده و کوتاه بیایند و در نتیجه قرارداد هرچه سریعتر با همین قیمت های پایین امضا شود." وی در توضیح اظهاراتش تصریح کرد: " نباید مخالفت آمریکا با ما باعث شود کشورهای طرف قرارداد ما بتوانند امتیازهایی این چنین تاریخی از ما بگیرند. اگر این امر تحقق یابد، به این معنی است که آمریکا ضربه خود را به طور غیر مستقیم ولی مؤثرتر بر ما وارد کرده است." بازنگری در فرمول قیمت توجیه مناسبی برای امضای قرارداد نیست نژاد حسینیان وجود بند دوره بازنگری را دلیل مناسبی برای توافق بر سر قیمتی كم در قرارداد اولیه ندانست و به ایسنا گفت: " در قراردادهای خرید و فروش گاز معمولا بندی در رابطه با بازنگری در قیمت گاز وجود دارد كه طرفین توافق میكنند در صورت ایجاد تغییرات در بازار بینالمللی گاز، پس از هر دوره معینی بر روی قیمت گاز مذاكره كرده و اصلاحات لازم كه منافع هر دو طرف در آن دیده شود، را اعمال كنند. این بند بسیار مفید است ولی دلیل نمیشود به امید تعدیل قیمت در آینده با یك قیمت خیلی پایین قرارداد را امضا كنیم.این نمیتواند بهانهای برای تخفیف زیاد باشد، زیرا ممكن است در آینده بر سر تجدید نظر قیمت به تفاهم نرسیم و به دلیل این كه سرمایهگذاری در این خط لوله انجام شده، چارهای جز ادامه قرارداد نداشته باشیم. " نژادحسینیان افزود: " این گونه نیست كه وجود چنین بندی منافع ما را به صورت كامل تضمین كند و لازم است چانهزنیهای اصلی پیش از توافق نهایی انجام شود و مبنای تعیین قیمت منطقی باشد." وی به پایینتر بودن حدود سه دلاری قیمت نفت خام ژاپن نسبت به برنت اشاره و یادآوری كرد: " برای نمونه در فرمول قیمتگذاری خط لوله صلح، قیمت پذیرفته شده كمتر از فرمولهای قبل است و به همین دلیل تاكید میشود بررسی بیشتری شده و فرمولی را بپذیریم كه بیشترین منافع كشور را تامین كند. در این زمینه دوره بازنگری طولانی به نفع ما نیست زیرا روند قیمت گاز در بازار رو به افزایش است . " پاسخ به انتقادات درباره طولانی شدن مذاکرات معاون سابق امور بینالملل وزارت نفت در پاسخ به برخی منتقدان كه معتقدند مذاكرات تیم پیشین تحت هدایت وی با تاخیری طولانی مواجه شده بود، خاطرنشان كرد: " روشن است كه اگر تصمیم داشتیم گاز را ارزان بفروشیم آن قرارداد خیلی زود نهایی میشد، ولی آیا درست است که در این قرارداد دهها میلیارد دلار تخفیف بدهیم، در حالی كه در كشور ما 10 میلیون نفر زیر خط فقر زندگی میكنند؟!" وی در ادامه گفت: " در برخی محافل بیان میشود كه قرارداد خط لوله صلح از 15 سال پیش به صورت دو جانبه و از دو سال پیش به صورت سه جانبه آغاز شده و دیگر دلیلی برای طولانی شدن بیشتر مذاكرات نیست، در حالی كه طولانی شدن زمان هرگز به دلیل كم كاری طرف ایرانی نبوده و اگر هم بوده باشد، توجیهی برای ارزان فروشی نیست." وی در بیان دلیل طولانی شدن مذاكرات، به مسائل سیاسی دو كشور هند و پاكستان اشاره و تصریح كرد:" اختلافات سیاسی عمیق بین دو كشور هند و پاكستان موجب شده بود پاكستان با توجیه این كه خط لوله صلح موجب توسعه اقتصادی هند و فشار بیشتر آنها به پاکستان میشود و همچنین هندیها با ابراز بی اعتمادی نسبت به پاكستانیها و احتمال توقف گاز ازاین خط لوله، تمایل زیادی به اجرایی شدن آن نشان ندهند و این تنها ایران بود كه با كمك یك شركت استرالیایی این پروژه را زنده نگه داشت. تا حدود چهار سال پیش هر دو كشور احتمال میدادند منابع گازی قابل توجهی در سرزمینهای خود كشف كنند ولی با قطعی شدن نبود منابع گازی در فلات قاره و خشكی هر دو كشور و كمبود انرژی آنها از سال 2010 مذاكرات این پروژه جدیتر شد، اما تا دو سال پیش هم مذاكرات ایران با هند و پاكستان به طور جداگانه بود و آنها حاضر به تشكیل نشست سه جانبه نمیشدند تا سرانجام نخستین نشست سه جانبه یک سال و نیم پیش آغاز شد." ضرورت توجه به بلندمدت بودن قرارداد مسوولان جدید هیئت مذاکره کننده معتقدند که چون ما تنها صادر کننده گاز به ترکیه بودهایم، برداشت بعضی براین است که یا باید همه گاز خود را به ترکیه صادر کنیم و یا به قیمت ترکیه به همه جا گاز صادر کنیم. نژاد حسینیان در این باره می گوید:" اولاً ما تنها صادر کننده گاز به ترکیه نیستیم. روسیه پیش از ما از دو مسیر به ترکیه گاز صادر میکرده است؛ ضمن این كه ترکیه واردات LNG هم دارد. ثانیا قیمت یک کالا در بازار به چند روش می تواند تعیین شود. از جمله به روش آزاد رقابتی که نتیجه آن متغیر بودن قیمت در زمان و مکان های مختلف بر حسب عرضه و تقاضا و تحت تاثیر نیروهای بازار است که در چنین سیستمی فروشندگان مختلف در بازار با هم رقابت می کنند و گاهی سود و گاهی هم ضرر می كنند." وی با اشاره به مباحث مطرح شده در مذاکرات افزود: " در جلسات اولیه نشستهای سه گانه بین سه کشور، موضوع قیمت یکی از موضوعات مهم مورد بحث بود. من در آنجا اعلام کردم که جمهوری اسلامی ایران آماده است سرمایه گذاری لازم در داخل خاک پاکستان و هند را انجام دهد، ولی آنها با این پیشنهاد موافقت نکردند. بنابراین ما مخالفتی با فروش گاز در یک بازار به صورت رقابتی و آزاد البته با شرایطی ، از جمله این که هیچ یارانه ای برای هیچ نوع سوختی وجود نداشته باشد و توزیع آزاد باشد نداریم؛ ولی خریدارها چون می دانند این روش خیلی سود دارد، مخالفند." نژادحسینیان در ادامه خاطرنشان كرد: " درحال حاضر بحث ما با گروه مذاکره کننده خیلی ساده است وآن هم این است که چون در پروژه خط لوله صلح قیمت گاز بر اساس فرمولی توافقی محاسبه می شود، فرمول مذکور طوری تهیه شود که قیمت گاز طبق آن از قیمت های فروش گاز به ترکیه کمتر نباشد. چرا که ازطرفی برای این قیمت مشتری داریم و از طرفی اجباری به فروش گاز به هند و پاکستان به قیمت ارزانتر نداریم و آنها هم چون نمی توانند از جایی دیگر ارزانتر از قیمت ترکیه گاز بخرند، اگر برخوردی صحیح با آنها شده بود به احتمال زیاد آنها هم به قیمت ترکیه می خریدند. ضمنا مسئولان محترم گروه مذاكره كننده نیز توجه كنند كه این قرارداد فروش 25 ساله دهها میلیون متر مكعب گاز در روز است و قرارداد فروش یك محموله نفت نیست كه به امید قیمت بهتر برای محموله های بعدی تخفیفی 32 درصدی بدهیم! گازپروم را هیچگاه نپذیرفتیم نژادحسینیان درباره احتمال حضور گاز پروم در خط لوله صلح تاكید كرد:" از ابتدا اعلام كرده بودیم كه ایران به هیچ وجه نیاز به كمك هیچ كشور دیگری ندارد. در این خصوص با وجود تلاش هند و پاكستان برای تشكیل كنسرسیوم در زمان مسوولیت من هیچ گاه این پیشنهاد را نپذیرفتم. مخصوصا اینکه با وجود تحریم آمریكا این خطر هم وجود داشت که در صورت مشاركت یك شركت خارجی در سرمایه گذاری در ایران این پروژه با تحریم مواجه شده و به توقف کشیده و یا دچار تاخیر شود." گفتوگو از خبرنگاران ایسنا: حمیده صداقت - متین كاكویی |
تبلیغات 
